Hoe komen rechters en officieren van justitie tot hun oordeel over de straf

Hoe komen rechters en officieren van justitie tot hun oordeel over de straf, welke factoren spelen daarbij een rol en wat zijn de dilemma’s waartegen zij aanlopen? Dit soort vragen stond centraal tijdens de themadag straftoemeting die werd georganiseerd door de Universiteit van Aruba op 4 november jl.

Deelnemers aan de themadag werden getrakteerd op een serie korte lezingen over de straftoemeting door sprekers van het OM, advocatuur, reclassering en universiteit van Aruba. Daarna mochten zij op de stoel van de rechter gaan zitten in een zogenaamde lekenjury en zelf ervaren hoe het is om de straf te mogen toesnijden op de omstandigheden van het concrete geval.

Remy Gaarthuis, een van de organisatoren van de themadag licht toe: ‘De straftoemeting is een veel besproken onderwerp, in kranten en op social media. Maar hoe die straftoemeting werkelijk in zijn werk gaat blijft vaak onderbelicht. Het doel van deze dag was om te laten zien dat, zodra mensen die beslissing zelf moeten nemen, met kennis van alle informatie over het feit, de omstandigheden waaronder het feit is begaan en de persoon van de dader, zij doorgaans tot hele genuanceerde beslissingen komen.’

En dat gebeurde inderdaad. De bespreking van twee fictieve strafzaken leidde tot een levendig debat, waarbij de verschillende aspecten van de straftoemeting de revue passeerden. De lekenjury kwam tot een afgewogen vonnis, dat vervolgens met het publiek en de aanwezige vakjuristen werd besproken. Een van de aanwezige rechters, Peter Lemaire, merkte op: ‘De jury was ten aanzien van de tweede casus nog betrekkelijk mild, ik denk dat een beroepsrechter in dit geval mogelijk een wat zwaardere straf zou hebben opgelegd.’

De dag werd afgesloten met een slotwoord van Peter Lemaire, voorzitter van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie, die benadrukte dat een themamiddag als deze voor herhaling vatbaar is. Ook voor rechters is het interessant om te ervaren hoe het Arubaanse publiek tegen straffen aankijkt, aldus Lemaire. Net als in Nederland zie je ook op Aruba dat het publiek – als het bekend is met de details van een strafzaak – niet heel veel anders oordeelt dan een beroepsrechter.

De themadag straftoemeting trok een groot aantal geïnteresseerden. Het merendeel daarvan van buiten het juridische beroepenveld.